Με αφορμή την πρόσφατη συζήτηση σε επιτροπές της Βουλής με θέμα «υδατοκαλλιέργειες ανοιχτής θαλάσσης και ολοκληρωμένα θαλάσσια πάρκα παραγωγής ενέργειας», όπου διεφάνησαν προσπάθειες για περαιτέρω χρηματοδότηση ξεπερασμένων μελετών για εξοπλισμούς τέτοιου τύπου μονάδων, αλλά και σκέψεις για «ακύρωση» του ισχύοντος χωροταξικού Πλαισίου των υδατοκαλλιεργειών μέσω μαζικών μετεγκαταστάσεων χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, η APC sa σημειώνει:
Η ενεργειακή και η διατροφική επάρκεια απασχολούν πολλές χώρες του πλανήτη. Ιδιαίτερα στις αναπτυγμένες ή σε ανάπτυξη χώρες σε συνδυασμό με το θέμα του χωροταξικού σχεδιασμού των χρήσεων και δραστηριοτήτων το θέμα καθίσταται ιδιαίτερα περίπλοκο.
Στο πλαίσιο των πολιτικών της πράσινης μετάβασης μία εν δυνάμει λύση είναι η δυνατότητα συνύπαρξης εγκαταστάσεων ενέργειας (πλωτά φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες) και εγκαταστάσεων υδατοκαλλιέργειας (ψάρια, μαλακόστρακα, φύκια, κ.ά.) σε υδάτινους σχηματισμούς και ιδιαίτερα στη θάλασσα.
Μέχρι σήμερα η υπάρχουσα εμπειρία έγκειται στη χωρική συνύπαρξη παραγωγικών μονάδων ΑΠΕ και υδατοκαλλιεργειών σε λίμνες, παρά σε θαλάσσιες περιοχές.
Τούτο διότι σε αυτές το ύψος των κυμάτων είναι μικρό και δεν υπάρχουν οι σοβαρές φθορές (διάβρωση) που προκαλούνται από το αλμυρό νερό.
Μιλώντας ειδικότερα για θαλάσσιες ιχθυοκαλλιέργειες, τέτοιες πειραματικές, πιλοτικές ή μικρές παραγωγικές μονάδες έχουν αναπτυχθεί για σολομοειδή (κύρια στη Νορβηγία και Σουηδία) και σε περιοχές που χαρακτηρίζονται ως «ημιεκτεθειμένες» παρά ως «ανοιχτή θάλασσα», ενώ προσπάθειες αναφέρονται και στην Ολλανδία (μύδια) και περιοχές του Ατλαντικού (ψάρια, φύκια).
Στη Μεσόγειο δεν υπάρχουν δεδομένα (εκτός από προσπάθειες στην Κροατία για εκτροφή σολομού), ενώ για τα μεσογειακά είδη ψαριών (τσιπούρα, λαβράκι) δεν έχει επιχειρηθεί καθόλου. Τούτο σχετίζεται με θέματα ευζωΐας και βιοασφάλειας των εκτρεφόμενων ειδών, ενώ παράλληλα υπάρχουν νομικές δυσκολίες (αδειοδοτήσεις), τεχνικά προβλήματα εγκαταστάσεων και δυσκολίες στη διαχείριση των ιχθυοπληθυσμών (τάϊσμα, εξαλίευση, εμβολιασμοί).
Αναμφίβολα τέτοιες ιδέες που (α) μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, (β) συμβάλουν στην εξοικονόμηση χώρου και την αποφυγή συγκρούσεων χρήσεων, (γ) μπορούν να οδηγήσουν σε προστασία των γλυκών υδάτων (μείωση εξάτμισης σε λίμνες), αποτελούν κατευθύνσεις που πρέπει να διερευνηθούν. Σίγουρα όμως δεν είναι μία ώριμη από όλες τις πλευρές κατεύθυνση για το εγγύς μέλλον για τη χώρα.
Η APC sa θεωρεί ότι πρώτη προτεραιότητα στην παρούσα φάση είναι η οργανωμένη ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών με βάση το ισχύον Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού Αειφόρου Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΕΠΧΣΑΑ-Υ) και εδώ πρέπει να σημειωθεί η απαράδεκτη καθυστέρηση της Πολιτείας στην έγκριση του συνόλου των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) και η αναθεώρηση του ΕΠΧΣΑΑ-Υ που λήγει την 4.11.2026.
Ταυτόχρονα ερευνητικές/πιλοτικές προσπάθειες για την εφαρμογή πολυτροφικής υδατοκαλλιέργειας (ψάρια με οστρακοειδή και φύκια ή ολοθούρια ή αχινούς) και δημιουργία μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας σε συνδυασμό με μονάδες φωτοβολταϊκών πάρκων σε λίμνες πρέπει να εντατικοποιηθούν.
Άλλωστε στο ισχύον Πολυετές Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης για τις Υδατοκαλλιέργειες 2021 – 2030 αναφέρεται ότι «η ανάπτυξη πλωτών μονάδων στην ανοιχτή θάλασσα ή άλλων τύπων παραγωγής με υψηλή προστιθέμενη αξία (π.χ. φύκια για φαρμακευτικά προϊόντα) προσφέρει ευκαιρίες για αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων» (σελ. 74) και «Στο πλαίσιο αναθεώρησης του Ειδικού Πλαισίου, θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να εξεταστεί η δυνατότητα χωροθέτησης και σε περιοχές ανοιχτής θάλασσας και συνύπαρξης δραστηριοτήτων ΑΠΕ / Υδατοκαλλιεργειών, να μελετηθεί η ανάπτυξη τεχνολογιών εκτατικής – ημιεντατικής και εντατικής υδατοκαλλιέργειας σε υπεράκτια πάρκα παραγωγής ΑΠΕ, με χρήση καινοτομικής τεχνολογίας, καθώς και η δυνατότητα θεσμοθέτησης της αδειοδότησής τους» (σελ. 80-81).
Είναι τώρα η ώρα να εξειδικευθούν και τεθούν σε εφαρμογή.
Η συντονισμένη δράση όλων των φορέων, που πιστεύουν στο δυναμικό αυτό κλάδο του πρωτογενούς τομέα, είναι επιτακτική και επείγουσα ανάγκη.