Πρόσφατα τέθηκε σε εφαρμογή η διεθνής συμφωνία BBNJ Agreement (Biodiversity Beyond National Jurisdiction), που αφορά τη διακυβέρνηση και την προστασία της βιοποικιλότητας στις θαλάσσιες περιοχές πέρα από την εθνική δικαιοδοσία, γνωστές ως ανοικτή θάλασσα (high seas).
Η εφαρμογή της συμφωνίας ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2026, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επικύρωσης από τον απαιτούμενο αριθμό κρατών, καθιστώντας το BBNJ ένα δεσμευτικό διεθνές νομικό πλαίσιο.
Το BBNJ αφορά τις θαλάσσιες περιοχές που βρίσκονται πέρα από τα 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές των κρατών, δηλαδή περιοχές που μέχρι σήμερα δεν καλύπτονταν από ένα ολοκληρωμένο σύστημα διεθνούς προστασίας. Οι περιοχές αυτές καλύπτουν πάνω από το 60% των ωκεανών παγκοσμίως.
Στόχος της συμφωνίας είναι να διασφαλίσει ότι οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην ανοικτή θάλασσα πραγματοποιούνται με τρόπο βιώσιμο, υπεύθυνο και επιστημονικά τεκμηριωμένο.
Η συμφωνία BBNJ βασίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:
- Διατήρηση και προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, μέσω ενός ενιαίου πλαισίου κανόνων για τα οικοσυστήματα της ανοικτής θάλασσας.
- Δημιουργία θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, με στόχο τη διαφύλαξη ευαίσθητων οικοσυστημάτων και ειδών.
- Αξιολόγηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, για δραστηριότητες που ενδέχεται να έχουν σημαντική επίδραση στο θαλάσσιο περιβάλλον πέρα από την εθνική δικαιοδοσία.
- Ρύθμιση της πρόσβασης σε θαλάσσιους γενετικούς πόρους και δίκαιος διαμοιρασμός των οφελών, ιδίως σε σχέση με την έρευνα, την καινοτομία και τη βιοτεχνολογία.
Παράλληλα, το BBNJ ενισχύει τη διεθνή συνεργασία, την ανταλλαγή δεδομένων και τη μεταφορά τεχνογνωσίας, με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της επιστήμης στη λήψη αποφάσεων
Αν και η συμφωνία δεν εφαρμόζεται εντός των εθνικών θαλάσσιων ζωνών, επηρεάζει το ευρύτερο θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο που διαμορφώνεται σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για την αλιεία, τη θαλάσσια έρευνα και τη βιώσιμη ανάπτυξη της ‘γαλάζιας’ οικονομίας.
Για την ελληνική υδατοκαλλιέργεια, το BBNJ δεν εισάγει άμεσες ρυθμιστικές αλλαγές, ωστόσο ενισχύει το στρατηγικό αφήγημα της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων και της μείωσης της πίεσης στα φυσικά ιχθυαποθέματα. Παράλληλα, δημιουργεί νέες αναφορές για τον σχεδιασμό πολιτικών, έργων και χρηματοδοτικών εργαλείων που σχετίζονται με τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και την περιβαλλοντική προστασία.
Η APC S.A. παρακολουθεί συστηματικά τις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο που αφορούν τη θαλάσσια πολιτική, το περιβάλλον, την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια. Η έναρξη εφαρμογής της συμφωνίας BBNJ αποτελεί ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο του πλαισίου μέσα στο οποίο θα σχεδιαστούν οι πολιτικές της επόμενης περιόδου στον θαλάσσιο χώρο.